SEMA - CEREMONIA WIROWANIA DERWISZY

 

Podstawowe Znaczenie Sema
Rytuał Sema zapoczątkowany był inspiracją Mevlâna Jalâluddîn Rumiego (1207-1273) oraz wypływał z tureckich zwyczajów i kultury.

Jest naukowo dowiedzione, że podstawowym warunkiem naszej egzystencji jest krążenie. Nie istnieje żadna istota czy przedmiot, która nie krąży, ponieważ wszystkie byty są złożone z krążących cząstek - elektronów, protonów i neutronów w atomie. Wszystko krąży, a ludzkie istoty żyją za pomocą cyrkulacji tych cząstek; dzięki cyrkulacji krwi w swoich ciałach; dzięki cyrkulacji swojego życia i dzięki jego pochodzeniu z ziemi i powrotowi do niej.

Jakkolwiek, wszystkie te cykle są naturalne i nieświadome. Lecz ludzkie istoty posiadają umysł i inteligencję, która wyróżnia je od innych istot. Tak więc wirujący dervish czy semazen, umyślnie i świadomie uczestniczy w dzielonym krążeniu, cyrkulacji innych bytów.

Przeciwnie do popularnego przekonania, celem semazena nie jest stracenie świadomości lub wpadnięcie w stan ekstazy. Natomiast dzięki wirowaniu, poruszaniu się w harmonii z wszystkim rzeczami w naturze - z najmniejszymi komórkami i z gwiazdami na firmamencie - semazen potwierdza istnienie i majestat Stwórcy, myśli o Nim, składa Mu podziękowania i modli się do Niego. Wykonując to semazen potwierdza słowa Koranu (64:1):

Cokolwiek jest w niebiosach lub na ziemi wzywa Boga.

Ważną cechą tego siedmiowiecznego rytuału jest to, że jednoczy on trzy zasadnicze składniki ludzkiej natury: umysł (jako wiedzę i myślenie), serce (przez ekspresję uczuć, poezję i muzykę) oraz ciało (przez uaktywnianie życia dzięki wirowaniu). Te trzy elementy są dokładnie połączone razem w teorii i w praktyce, tak być może jak w żadnym innym rytuale czy systemie myślenia.

Ceremonia Sema przedstawia duchową podróż ludzkiej istoty, wznoszenie się za pośrednictwem inteligencji i miłości ku Doskonałości (Kemal). Zwracając się w kierunku prawdy, osoba wzrasta przez miłość, przekracza ego, spotyka prawdę i osiąga Doskonałość. Potem wraca z tej duchowej podróży, jak ktoś kto osiągnął dojrzałość i pełnię, zdolny kochać i służyć całemu stworzeniu oraz wszystkim istotom bez rozróżniania z uwagi na przekonania, kategorię czy rasę.

W symbolizmie rytuału Sema czapka z wielbłądziej wełny (sikke) semazena reprezentuje nagrobek ego; jego szerokie, białe okrycie reprezentuje całun ego. Przez zrzucenie swojego czarnego płaszcza, jest on duchowo odradzany do prawdy. Na początku Sema, przez trzymanie skrzyżowanych rąk, semazen wydaje się symbolizować liczbę jeden, w ten sposób poświadczając Boską jedność. Podczas wirowania jego ramiona są otwarte: jego prawa ręka jest skierowana do nieba, gotowa do otrzymywania Boskiej dobroczynności; a jego lewa ręka, na której skupione są jego oczy, jest zwrócona w kierunku ziemi. Semazen przenosi Boski duchowy dar dla tych, którzy są świadkami rytuału Sema. Krążąc z prawej do lewej wokół serca, semazen obejmuje całą ludzkość miłością. Ludzkie istoty zostały stworzone z miłości i w celu kochania. Mevlâna Jalâluddîn Rumi powiada, "Wszyscy kochający są pomostem do Boskiej miłości. Ci, którzy nie doświadczyli tego smaku, nie znają Jej jeszcze!"

Kształt Ceremonii

Rytuał Sema składa się z kilku części posiadających różne znaczenia:

Jego Naat-i Sherif jest pochwałą Proroka, który symbolizuje miłość. Oddawanie mu chwały jest wychwalaniem Boga, który stworzył go i wychwalaniem wszystkich proroków, którzy go poprzedzali.

Ta pochwała poprzedza uderzenia w bęben (w kudum) symbolizujące Boskie polecenie: "BĄDŹ" (Kun).

Po Naat następuje Taksim, improwizacja na trzcinowym flecie (ney). To wyraża Boski oddech, który daje życie wszystkiemu.

Sultan Veled Walk, z towarzyszeniem muzyki peshrev, jest okrężną procesją trzykrotnie okrążającą miejsce wirowania. Pozdrowienia semazenów podczas tej procesji symbolizują pozdrowienia z duszy do duszy, ukrytych przez formy i ciała.

Podczas Sema są cztery selams, czyli muzyczne ruchy, każdy z różnym rytmem. Na początku i końcu każdego z selam, semazeni poświadczają Boską jedność.

Pierwsze Selam reprezentuje narodziny ludzkiej istoty do prawdy przez uczucia i umysł. Wyraża jego całkowitą akceptację tego stanu jako istoty stworzonej przez Boga.

Drugie Selam wyraża uniesienie ludzkiej istoty, doświadczającej wspaniałości stworzenia, przed Boską wielkością i wszechmocą.

Trzecie Selam jest zachwytem, rozpuszczeniem w miłości i poświęceniem umysłu miłości. Jest to całkowite poddanie się, jedność, unicestwienie jaźni w Umiłowanym. Ten stan jest określany jako nirvana w buddyzmie i fana fillah w islamie. Następnym etapem w islamskiej wierze jest stan służenia, reprezentowany przez Proroka, który jest nazywany Boskim sługą, Jego "posłańcem." Celem ceremonii Sema nie jest nieprzerwana ekstaza i zatracenie świadomości, lecz urzeczywistnienie poddania się Bogu.

W czwartym Selam, tak samo jak Prorok wstępuje do duchowego "Tronu" i następnie powraca do swojego zadania na ziemi, wirujący derwisz, po wzniesieniu się podczas swojej duchowej podróży, powraca do swojego zadania, do swojej służby. Jest on służebnikiem Boga, Jego Ksiąg, Jego Proroków i Jego całego stworzenia. W Koranie jest to wyrażone w Surze Baqara 2:285. Na koniec ceremonii ponownie oddaje honor poprzez swoją postawę ciała, z rękoma świadomie i pokornie skrzyżowanymi, reprezentującymi jedność Boga.

Potem następuje recytacja z Koranu, szczególnie wersu:

Do Boga należy wschód i zachód,
i gdziekolwiek się zwrócisz tam jest twarz Boga.
Jest On Wszechobejmujący, Wszystkowiedzący.
Surah Baqara 2:115

Ceremonia kończy się modlitwą o pokój dusz wszystkich proroków i wiernych.
Po zakończeniu Sema, wszyscy derwisze powracają w milczeniu do swoich pomieszczeń na medytację (tefekkur).

Źródło: Sema, the Universal Movement, by Dr. Celaleddin Celebi
Shams-i Tabriz (Szams z Tabryzu) o Sema

Praktyka wirowania może mieć swoje pochodzenie w odwiecznych cieniach centralno - azjatyckiej duchowości, gdzie szamani stosowali ją, by wywoływać odmienne stany świadomości. Wiemy, że w czasach Mevlâna była to już praktyka dawno stosowana pośród sufich. Szams z Tabryzu, umiłowany przyjaciel i inicjator Mevlâna, mówi nam:

W ludziach Boga, te (duchowe) manifestacje i wizje są bardziej wspólne podczas Sema, kiedy przepływają ponad ich zwyczajną ziemską egzystencją. Sema przewozi je poza inne światy do Prawdy. Jest prawdą, że istnieje rodzaj Sema, który jest niedozwolony; lecz jest bluźnierstwem mówić, że Sema wykonywana przez ludzi Boga jest grzechem. Że dłoń, która porusza się bez Boskiej obfitości spali się na pewno w piekle, a ręce, które wznoszą się w Sema osiągną na pewno Raj . I istnieje Sema, która jest dopuszczalna, lecz nie obowiązkowa. Jest to Sema tych sufich i ascetów, którzy żyją w stanie postu. Przynosi ona im łzy i czułość serca. Nie ma wątpliwości, że oni również wejdą do Raju. A inna Sema jest religijnym przymusem. Jest to Sema zrealizowanych istot, które osiągnęły święty stan umysłu. I inna jest obowiązkiem stosownym dla wszystkich, jak codzienna modlitwa i post podczas Ramadanu. Tak jak jedzenie i woda są konieczne w czasie głodu i pragnienia, ta Sema jest potrzebna dla duchowego dojrzewania, ponieważ rozwija ich radość życia. Jeśli jeden z pośród tych dojrzałych zaczyna wirować na wschodzie, drugi zaczyna poruszać się na zachodzie. Są oni świadomi stanu każdego z pośród nich.
Z Maqalat of Shams-i-Tabriz

Shams także opowiadał tę historię:

Pewien szejk powiedział: "Kalif zakazał odprawiania Sema." Ten zakaz wywołał ucisk wewnątrz pewnego derwisza. Popadł on w chorobę i zabrano go do specjalisty. Badał on jego puls i szukał przyczyny jego niedomagania. Jednak nie było to podobne do niczego czego się uczył. Nie mógł odkryć czegoś nieprawidłowego w nim, lecz derwisz zmarł. Następnie, lekarz wykonał sekcję i znalazł zgrubienie wewnątrz jego klatki piersiowej. Stał się nim karneol. Lekarz zatrzymał ten klejnot, aż do czasu kiedy potrzebował trochę dodatkowych pieniędzy. Klejnot przechodził z rąk do rąk, aż trafił do kalifa, który umieścił go w swoim pierścieniu. Pewnego dnia, ten sam kalif uczestniczył w Sema, obserwując je z góry, kiedy odkrył, że jego odzież pokryła krew. Obejrzał siebie, lecz nie mógł znaleźć żadnej rany gdziekolwiek. Dotknął swój pierścień i odkrył, że kamień zniknął. Później wyśledził drogę tego klejnotu wstecz do jego początkowego właściciela, a lekarz opowiedział mu całą historię opisaną powyżej.

Sema, Wczoraj i Dzisiaj

Słowo Sema pochodzi od rdzenia oznaczającego słuchać, sugerując sposobność, kiedy muzyka jest używana w celu wznoszenia duszy. Forma, którą Sema i wirowanie przybierała w czasach Rumiego, była prawdopodobnie nieformalna i ekstatyczna, składająca się z długich całonocnych praktyk zikru (zhikr), muzyki i poezji. Po śmierci mistrza i pod przewodnictwem jego posłusznego syna Sułtana (Sultan) Veleda, Sema przybrała bardziej uroczystą postać, jako rodzaj ucieleśnionej kosmologii.

Sema, którą doświadczamy dzisiaj istniała bardziej lub mniej niezmieniona przez przynajmniej kilka wieków i prawdopodobnie wywodzi się z czasów Sułtana Veleda. Jest to ceremonia uwielbienia, medytacja w ruchu, w której ludzka istota staje się czystą osią, integrującą wszystkie poziomy istnienia wewnątrz siebie, wliczając w to fizyczne, emocjonalne, mentalne i duchowe poziomy. Spełniać Sema znaczy być skupionym na wieczności i bezkresie, doznawać znaczenia tych słów z Świętego Koranu: "Gdziekolwiek się zwracasz jest tam twarz Boga." Jest to być zjednoczonym z innymi, którzy są zniewoleni przez tę samą duchową tęsknotę. Jest to być opróżnionym ze wszystkich rozpraszających myśli i być wypełnionym obecnością Boga. Jest to podróż w sobie przyjęta w kierunku przeciwnym do tego doczesnego czasu, podróż powrotu do Źródła przez nasze najgłębsze centrum, gdzie jesteśmy najbliżej Boskości.

Cennym byłoby spróbować opisać co wydarza się wewnątrz jednostek, które uczestniczą w tej ceremonii rok po roku, jako części swojego duchowego treningu, ponieważ ceremonia sama uczy swojej ponadczasowej tajemnicy, a żadne dwie ceremonie nie są doświadczane w ten sam sposób. Pojedynczy uczestnik - semazen, lub inaczej derwisz musi być zdolny rozszerzyć swoją świadomość obejmując kilka wymiarów jednocześnie: musi on skupić się na swojej własnej fizycznej osi, którą w tym przypadku jest lewa noga i stopa, krążyć o trzystasześćdziesiąt stopni z każdym krokiem, wewnętrznie wymawiać imię Boga, utrzymywać świadomość, gdzie dokładnie się znajduje w przestrzeni i wąskim marginesie błędu w tej zwartej choreografii, odczuwać połączenie przez szejka ceremonii z całą linią i również założycielem zakonu - Mevlâna, i najbardziej ze wszystkiego wirować z głęboką miłością Boga. Zwykła niemożliwość wykonania tych zadań przez czyjąś własną wolę, powoduje konieczność pozwolenia przejęcia sterowania tym procesem głębszej woli. W ten sposób Sema staje się lekcją poddania.

Tradycja Mevlevi zawsze była zarazem ścieżką oczyszczania i wewnętrznego rozwoju. Zawiera nie tylko pisma Mevlâna Jalâluddîna Rumiego, lecz również siedem wieków twórczości innych poetów i uczonych tradycji Mevlevi. W dodatku istnieje rozległa tradycja tureckiej klasycznej muzyki z jej subtelnością melodii i nastrojów, które skomponowały pokolenia kompozytorów Mevlevi. I ostatecznie istnieje cały Mevlevi sposób życia: postępowy w duchu i duchowy w swoim rdzeniu. Składamy podziękowania Jedynemu Stwórcy, obdarzającego nas formą tej spuścizny.

Źródło: The Gate of Secrets, by Kabir Helminski

Sema

Sema lub "wirowanie" nie jest tylko indywidualną praktyką, lecz wspólnotowym przebudzeniem. Najpierw z każdym oddechem, z każdym obrotem ciała w harmonii z zikrem "Allah" wewnątrz serca, istnieje "wspólnota siebie", która jest określana przebudzeniem do harmonii. Lecz kiedy osoba rozwinie już wewnętrzną harmonię, jest wzywana do głębszego związku z braćmi i siostrami, z całą wspólnotą stworzeń.

W ciągu ceremonii Sema, zanim rozpoczyna się wirowanie, okrążamy trzy razy salę w procesji, podczas peshrev czy Sultan Weled Walk. Z każdym okrążeniem kłaniamy się sobie wzajemnie, swoją istotą każdej spotkanej istocie, spotkając się Twarzą w Twarz. Uczestniczymy w ewolucji z minerału, poprzez etap rośliny i zwierzęcia, umierając i odradzając się do nowego stanu, za każdym razem z przejściem przed naszym Stwórcą. A potem razem rodzimy się, wirując, jako ludzkie istoty - z większą ruchomością, większą elastycznością, z potencjałem pogłębiania świadomości naszego Podtrzymującego. Razem wzlatujemy poprzez niebiosa Istoty, aby połączyć się z naszym Stwórcą w intensywności trzeciego selam, trzecie pozdrowienie lub okres wirowania w ceremonii Sema. A potem w czwartym selam, skupiamy się wokół słońca - szejka i powracamy, promieniując Światłem i powracając do tego świata, uczestnicząc w służbie.

Jak mogłaby praktyka tej ceremonii, tego połączenia z głębokim uwielbieniem naszego Źródła, być czymś innym niż procesem dojrzewania pod Światłem naszego Źródła, kiedy wykonujemy ją razem z wyrażoną intencją i miłością, pod Światłem naszego Pira, Hazreti Mevlana Jelaluddin Rumiego! Na początku trzeciego cyklu wirowania, trzeciego selam, szejk wychodzi naprzód i wewnętrznie recytuje modlitwę:

Niech Bóg (Allah) udzieli wam całkowitego zdrowia, O podróżnicy na Ścieżce Miłości.
Niech Umiłowany usunie zasłony z waszych oczu
I objawi wam tajemnice waszych czasów i prawdziwego centrum.

Ya Hazreti Mevlana
Ya Allah Hu

Źródło: Sema, The Turning of the Soul, by Camille Helminski

Teksty tłum. z angiel. Arkadiusz Choczaj


Moje doświadczenia z uczestnictwa w Ceremonii Wirowej.

Ceremonia Sema - Wirowanie Derwiszy - opisy z ilustracjami wykonanymi przez Ingrid Schaar.

Zdjęcia wirujących derwiszy - znajdują się na poniżej wymienionych stronach

Linki angielskojęzyczne:

Thershold Society - strony Zakonu Mewlewi.
Sema - opis głównego rytuału Zakonu Mevlewi.

Mevlevi Order of America - strony Zakonu Mewlewi z USA.

Whirling Dervishes: A Search for Spirituality - features dervish photos.


Praktyki i modlitwy

Strona główna

Ostatnia aktualizacja tej strony:
00-03-07 23:05:32

Kontakt z autorem e-mail:
Arkadiusz Choczaj