Mewlana Dżelaluddin Rumi


Mevlana Jalaluddin Rumi
(30.09.1207 - 17.12.1273)

 

Mevlana Jalâluddîn Rumi (Mevlana Celaleddin-i Rumi ) urodził się 30 września 1207 w Balkh, obecnie na obszarze Afganistanu.

Jego ojciec Bahaeddin Veled, znany jako Sultan-ul Ulema (król uczonych ludzi), był sławnym uczonym, który wywołał złość establiszmentu akademickiego jego czasów, krytykując dogmaty filozofii greckiej. To oraz rozpoczęcie mongolskiej inwazji wpłynęło na podjęcie decyzji o opuszczeniu Belh. Stało to się, kiedy Mevlana miał tylko pięć lat. Rodzina, która dotarła do Anatolii zatrzymując się po drodze w Yemen i Damaszku, zamieszkała w Larende (Karaman) przez siedem lat; a potem na zaproszenie selcukiego Sultana Alaeddina Keykubata osiedliła się w Konya, w Środkowej Anatolii w 1220 roku. W międzyczasie Mevlana poślubił Gevher Hatun w Karaman, a jego syn Sultan Veled urodził się w 1226 roku w Konya.

Bahaeddin Veled, ojciec Rumiego, był oczytanym uczonym i mistykiem. Otrzymał stanowisko na uniwersytecie w Konya jako nauczyciel religii. Jego wiedza, dyskursy oraz otoczenie odegrało znaczącą rolę w kształtowaniu i wychowywaniu Rumiego. Wczesna duchowa edukacja Rumiego odbywała się pod opieką jego ojca Bahauddina. Ponieważ był on bardzo pojętny uczniem robił szybkie postępy. Kiedy zmarł jego ojciec w 1230 roku, był on już uczonym i nauczycielem w młodzieńczym wieku 23 lat.

Po śmierci ojca opiekę nad dalszym rozwojem Rumiego przejął bliski przyjaciel i student jego ojca Sayyid Burhaneddin z Balkh. Okoliczności otaczające podjęcie przez Sayyida dalszego kształcenia syna jego przyjaciela są bardzo interesujące: Sayyid przebywał w Balkh w Afganistanie, kiedy odczuł śmierć swojego przyjaciela Bahauddina i uświadomił sobie, że musi udać się do Konya, aby przejąć duchową edukację Rumiego. Przybył do Konya, kiedy Rumi miał około dwadzieścia cztery lata i przez dziewięć kolejnych lat uczył go o "naukach proroków i stanów". Proces ten rozpoczęli od ścisłego czterdziestodniowego odosobnienia i odbywania różnych rodzajów medytacji i postów.

Podczas tego okresu, Rumi również spędził ponad cztery lata we dwóch głównych ośrodkach uniwersyteckich - Aleppo i Damaszku, studiując u boku kilku największych religijnych umysłów tamtych czasów. Dzięki tak wszechstronnej edukacji posiadał rozległą teologiczną i naukową wiedzę. Posiadał biegłość w językach tureckim, perskim, arabskim oraz grece do tego stopnia, że mógł pisać poezję we wszystkich tych czterech językach.

Wraz z biegiem lat Rumi powiększał zarazem swoją wiedzę, jak i świadomość Boga. Ostatecznie kiedy Sayyid Burhaneddin poczuł, że wypełnił już swój obowiązek wobec Rumiego zechciał zamieszkać w odosobnieniu do końca swojego życia. Powiedział do Rumiego: "Jesteś już gotowy mój synu. Nie masz równego w żadnej z gałęzi nauki. Stałeś się lwem wiedzy. Ja podobnie jestem lwem i nie jesteśmy oboje potrzebni tutaj. Dlatego chcę odejść. Ponadto przybędzie do ciebie wielki przyjaciel i będziecie dla siebie wzajemnie lustrem. On poprowadzi cię do najgłębszych części duchowego świata, tak samo jak ty go poprowadzisz. Każdy z was uzupełni drugiego i będziecie największymi przyjaciółmi na całym świecie." W taki sposób Sayyid oznajmił nadejście Shams of Tabriz (Szamsa z Tabryzu), które miało stać się głównym i przełomowym wydarzeniem w życiu Rumiego. Sayyid Burhaneddin przeniósł się do Kayseri i zmarł tam w 1242.

W 1244 roku, w wieku trzydziestu siedmiu lat, Rumi spotkał duchowego włóczęgę Szamsa (Semseddin Tebrizi) i uległ jego urokowi. Był on sufickim mistrzem z tak nadzwyczajną wiedzą i mocą, że mógł poruszyć i rozpalić pochodnię w sercu Rumiego, transformując go. Przed tym spotkaniem Rumi był wybitnym profesorem religii i wysoko zaawansowanym mistykiem, a po nim stał się natchnionym poetą i wielkim miłośnikiem ludzkości. Szams nauczył również Rumiego rytualnego tańca wirowego - praktyki zwanej Sema (Sama), później przekształconą w formę modlitwy czy medytacji. Szams, który osiągnął duchowe wyżyny był nieustraszonym człowiekiem, który nie czynił żadnych ustępstw wobec ludzkich uprzedzeń, zarówno prostych mas jak i uczonych, zarówno w zachowaniu jak i w mowie. W ten sposób uczynił sobie wielu nieprzyjaciół i stał się nie popularny w Konya. Dlatego opuścił Konya i udał się do Damaszku w 1245. Syn Rumiego - Sultan Veled na jego usilne błagania, odszukał go w Damaszku i nakłonił do powrotu. Drugie jego zniknięcie, dwa lata później w 1247, okazało się być ostatecznym. Szams zniknął w tajemniczych okolicznościach i nigdy nikt nie słyszał o nim ponownie. Przypuszcza się, że mógł zostać zamordowany przez ludzi, których rozgniewał jego wpływ na Mevlâna.

Przez okres dziesięciu lat, od spotkania Szamsa, Rumi spontanicznie komponował ody - ghazals, dedykując je swojemu ukochanemu przyjacielowi. Zostały one zebrane w duży tom nazwany "Divan-i Kabir". W międzyczasie Rumi rozwinął głęboką duchową przyjaźń z Husameddin Chelebi.

Kiedy w dwójkę wędrowali przez Meram, winnice w okolicach Konya, pewnego dnia Husameddin przedstawił swój pomysł Rumiemu: "Jeżeli napisałbyś książkę podobną do "Ilahiname" Sanai lub "Mantik'ut-Tayr'i" Fariduddina Attara, stałaby się ona towarzyszem wielu trubadurów. Napełnialiby oni swoje serca twoim dziełem i komponowali muzykę, aby mu towarzyszyła." Rumi uśmiechnął się i wyjął z wnętrza fałdy swojego turbanu kawałek papieru, na którym zostało napisane osiemnaście otwierających wersów jego "Mathnawi", rozpoczynających się tak:

Posłuchaj trzciny i jej opowieści, którą snuje,
jak śpiewa o oddzieleniu...
  Listen to the reed and the tale it tells,
how it sings of separation...

Husameddin płakał ze wzruszenia i błagał Rumiego aby napisał więcej. Rumi odpowiedział: "Chelebi jeżeli zgodzisz się pisać za mnie będę recytować." I tak się wydarzyło, że Rumi, mając już pięćdziesiąt lat, zaczął dyktowanie tej monumentalnej pracy. Oto jak Husameddin opisywał ten proces: "On nigdy nie wziął pióra w dłoń podczas komponowania "Mathnawi". Wszędzie, gdzie zdarzało się nam przebywać, czy to w szkole, w Ilgin podczas gorących wiosen, w łaźniach Konya, czy też w winnicach Meram, zapisywałem to co recytował. Często ledwo mogłem nadążyć za jego tempem, czasami trwało to noce i dnie, przez kilka dni. W innych momentach nie komponował on nic przez miesiące, a raz przez dwa lata. Po ukończeniu każdej księgi czytałem mu ją ponownie tak, że mógł on poprawiać to co zostało zapisane."

"Mathnawi" sześciotomowe dzieło, zawierające 25700 dwuwierszy może być słusznie uważane za największe duchowe arcydzieło kiedykolwiek napisane przez ludzką istotę. Zawiera ono pełne spektrum życia na ziemi, każdy rodzaj ludzkiej aktywności: religijnej, kulturowej, politycznej, seksualnej, domowej; każdy rodzaj ludzkiej osobowości; od prostackiej do wyrafinowanej; podobnie jak obfite i specyficzne detale natury, historii i geografii. Jest to również książka, która przedstawia pionowy wymiar życia - od tego ziemskiego świat pragnień, pracy i rzeczy, do najbardziej wzniosłych poziomów metafizyki i kosmicznej świadomości. To właśnie jej kompletność jest tym co oczarowuje jej czytelnika. Jest ono traktowane jako najbardziej wybitna praca persko-islamskiego mistycyzmu. Nie jest pewne, kiedy Mevlana zaczął pisanie "Mesnevi", chociaż jest wiadomo, że drugi tom swojego magnum opus rozpoczął pisać w 1264 roku.

Jego drugie arcydzieło "Divan-i Sems", chociaż mniejsze w rozmiarze jest nie mniej ważne z literackiego i mistycznego punktu widzenia. "Divan-i Sems" lub ("Divan-i Kebir" jak jest czasami zwane) jest kolekcją wierszy (gazeli), w których Mevlana osiągnął szczyty poezji, muzyki i mistycyzmu. Jest ono uważane jako dojrzałe wyrażenie jego świadomości uniwersalnej jedności (Vahdet-i Vucud).

Oprócz tych dwóch arcydzieł Mevlana stworzył dzieła zwane "Fihi Ma-Fih", "Mecalis-i Seba" i "Mektubat", które wszystkie zostały przetłumaczone na język turecki, a również w częściach lub w całości, na arabski, angielski, francuski i niemiecki.

Przechodząc krótki atak choroby Rumi umiera w Konya 17 grudnia 1273, po czym Husameddin Celebi, jego student i uczeń, zajął jego miejsce po usilnym naleganiu syna Rumiego - Sultana Veleda, a po jego śmierci w 1284, Sultan Veled w kolejności stał się mistrzem i wniósł doniosły wkład w rozwoju szkoły duchowego nauczania, która jest zwana "Mesnevi" od imienia Mevlana.

Arkadiusz Choczaj

Mewlana Dżelaluddin Rumi Mewlana Dżelaluddin Rumi Mewlana Dżelaluddin Rumi
Mewlana Dżelaluddin Rumi Mewlana Dżelaluddin Rumi

Mevlâna Rumi podczas kontemplacji, Indie 17 wiek

Linki polskojęzyczne

Życiorys i fragmenty poezji Rumiego można przeczytać tutaj - Życie i praca Mevlana Jalaluddina Rumiego

Linki angielskojęzyczne

Biografia:
The Life and Spiritual Milieu of Mevlâna Jalâluddîn Rumi - w Threshold Society
The Mevleviye, Rumi, and the Sama
Biografia Rumiego
Biografia Rumiego w pigułce oraz strona poświęcona jego postaci A Tribute to Molana Jalal-e-Din Mohammad Molavi Rumi

Konya to miasto w Anatolii (Turcja), gdzie Rumi spędził większość swojego dorosłego życia i gdzie został pogrzebany. Obraz zatytułowany "Mevlana Museum", gdzie jest faktyczny grób Rumiego i suficka dergah (dos. "próg," oznaczający "ośrodek sufickiego nauczania"). Zauważ, że klikając swoją myszką na obrazach możesz je powiększyć.

Zakony w linii Mevlevi: (pochodzące od Rumiego)
Threshold Society
Mevlevi Order of America
Wirujący Derwisze z Zakonu Mevleviye
Celaleddin Bakr Celebi

Twórczość Rumiego w sieci:

The Sufi Path of Love zawiera cytaty z pism Rumiego zorganizowanych tematycznie i wybranych z książki Profesora Williama Chitticka o tym samym tytule.

Signs of the Unseen: The Discourses of Jalaluddin Rumi zawiera przetłumaczone cytaty z mów wygłoszonych przez Rumiego, zatytułowanych po arabsku Fihi ma fihi, (In It Whatever Is In It), chociaż tekst sam w sobie był napisany po persku. Te wybory są zorganizowane tematami i są wzięte z przekładu Profesora Wheelera Thackstona, z roku 1994.

The Essential Rumi zawiera wybór zestawiony tematycznie z tej kolekcji poezji Rumiego, udostępnionych przez Colemana Barksa, który obecnie przeszedł na emeryturę ze stanowiska na angielskim wydziale Uniwersytetu Georgia.

Selected Poems of Rumi udostępnione przez Colemana Barksa.

A Poem of Rumi's in Open Secret udostępnione przez Colemana Barksa

A Poem of Rumi's in One-Handed Basket Weaving również przez Colemana Barksa.

A Poem of Rumi's in Unseen Rain udostępnione przez Colemana Barksa.

A Tribute to Rumi zawiera liczne wiersze Rumiego w tłumaczeniu i perskim oryginale, w dodatku do biograficznego rysu, linków i symbolicznych ilustracji (kilka z nich jest aktami kobiecymi) typowych dla tych, które są zawarte w popularnych, z przed-irańskiej rewolucji, wydań perskiej poezji. Przekłady są wykonane przez webmastera - Shahriar Shahriari.

The Mysterion wybór z prozy Rumiego.

Celaleddin Bakr Celebi współczesny, już zmarły, 21 wnuk Rumiego, zawiera link do jego biografii, podobnie jak Orędzie Przyjaźni, który konkluduje z opisem każdej części Ceremonii Sama Zakonu Mevlevi.

Sunlight: a Rumi mailing list jest bezpłatną mailing list, zawierającą przekłady poezji Rumiego przez rozmaitych tłumaczy. Można czytać bezpośrednio archiwum bez subskrypcji. Jeśli zapiszesz się - bez żadnych kosztów - będziesz otrzymywał codzienny e-mail zawierający nowe przekłady. Miły sposób rozpoczęcia Twojego dnia.

Inne:
Rumi: The Top Selling Poet in America artykuł z Christian Science Monitor.


Album

Strona główna

Ostatnia aktualizacja tej strony:
00-07-17 20:49:59

Kontakt z autorem e-mail:
Arkadiusz Choczaj